تاریخ
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ (دوران ظهور)
تراکتور در سال 1354 موفق شد مجوز حضور در جام تخت جمشید را به دست آورد و وارد بالاترین سطح فوتبال ایران شود. نخستین حضور این تیم در آن رقابتها چندان موفق نبود و تراکتور در پایان فصل در رتبه 16 قرار گرفت و به دسته پایینتر سقوط کرد. با این حال، تیم تبریزی خیلی زود برای بازگشت تلاش کرد و پس از یک فصل دوری، در سال 1356 دوباره به جام تخت جمشید رسید؛ فصلی که برای تراکتور بسیار بهتر پیش رفت و این تیم در جایگاه 5 جدول ایستاد.
در آن مقطع، هدایت تراکتور بر عهده حسین فکری بود و بازیکنانی مانند پرویز مظلومی، عباس کارگر و ابراهیم کیانطهماسبی در ترکیب تیم حضور داشتند. تراکتور در فصل 1357 نیز یکی از تیمهای حاضر در جام تخت جمشید بود، اما این رقابتها به دلیل شرایط کشور و وقوع انقلاب نیمهتمام ماند. تا پیش از توقف مسابقات، تراکتور در رتبه 9 جدول قرار داشت.
یکی دیگر از اتفاقات مهم این دوره، حضور تراکتور در فینال جام حذفی 1356 بود. این تیم توانست تا دیدار پایانی نخستین دوره جام حذفی پیش برود، اما در فینال برابر ملوان بندرانزلی شکست خورد و عنوان نایبقهرمانی را به دست آورد. در همان سالها، ماشینسازی تبریز نیز از تیمهای مطرح شهر تبریز به شمار میرفت و رقابتی جدی و نزدیک با تراکتور در فوتبال ایران داشت.
دهه ۱۳۶۰ (دوران افول)
در دهه 1360 و هم زمان با جنگ ایران و عراق، مسابقات سراسری لیگ فوتبال ایران برای مدتی متوقف شد و بیشتر رقابت های فوتبال در قالب جام های استانی برگزار می شد. در این دوره، تراکتور فعالیت خود را در لیگ فوتبال تبریز ادامه داد و همچنان یکی از تیم های مهم این شهر باقی ماند.
در سال 1365، تیم منتخب تبریز که از بازیکنان تراکتور و ماشین سازی تشکیل شده بود، توانست تا دیدار فینال لیگ استانی قدس پیش برود. این تیم در مسابقه پایانی مقابل منتخب استان اصفهان شکست خورد و در نهایت عنوان نایب قهرمانی را به دست آورد.
در طول این دهه، بازیکنانی مانند احد شیخ لاری، حسین قوی فکر، غلامرضا باغ آبادی و امیر داداش ضیایی از چهره های شاخص تراکتور به شمار می رفتند. برخی از این بازیکنان به دلیل عملکرد خوب خود، فرصت حضور در تیم ملی فوتبال ایران را نیز پیدا کردند.
در سال های پایانی دهه 1360، واسیلی گوجا، مربی رومانیایی، به تراکتور پیوست و حضور او آغاز دوره تازه ای در کادر فنی این تیم بود.
دهه ۱۳۷۰ و آغاز دهه ۱۳۸۰ (دوران استعداد یابی)
با حضور واسیلی گوجا، روند تازه ای در ساختار فنی تراکتور شکل گرفت. او توجه ویژه ای به تیم های پایه داشت و تلاش کرد با تقویت بازیکنان جوان، زیرساخت باشگاه را بهبود دهد. این برنامه به تدریج تاثیر خود را نشان داد و تراکتور وارد یکی از دوره های موفق خود شد.
در لیگ آزادگان سال 1371، تراکتور عملکرد بسیار خوبی داشت و در گروه نخست بالاتر از تیم هایی مانند استقلال و کشاورز در صدر جدول قرار گرفت. با این حال، این تیم در مرحله پلی آف مقابل پاس تهران شکست خورد و در نهایت مقام سوم رقابت ها را به دست آورد. این نتیجه در آن زمان یکی از بهترین عملکردهای تراکتور در تاریخ لیگ محسوب می شد.
در ترکیب آن تیم، احد شیخ لاری به عنوان کاپیتان حضور داشت و بازیکنانی مانند کریم باقری، سیروس دین محمدی و حسین خطیبی نیز برای تراکتور بازی می کردند. اسماعیل حلالی و علی باغمیشه نیز از دیگر بازیکنان این دوره بودند که توانستند به تیم ملی فوتبال ایران راه پیدا کنند.
تراکتور در سال 1373 بار دیگر تا فینال جام حذفی پیش رفت، اما در دیدار پایانی مقابل بهمن شکست خورد و برای دومین بار به عنوان نایب قهرمانی این رقابت ها رسید. پس از جدایی تعدادی از بازیکنان کلیدی، روند افت تیم آغاز شد و شرایط باشگاه نسبت به سال های موفق گذشته تغییر کرد.
پس از پایان حضور واسیلی گوجا، محمدحسین ضیایی هدایت تراکتور را بر عهده گرفت و به عنوان بازیکن مربی در تیم فعالیت کرد. تراکتور در لیگ آزادگان 1379 در انتهای جدول قرار گرفت، اما در فصل بعد با تصمیم فدراسیون فوتبال ایران اجازه حضور در لیگ حرفه ای تازه تاسیس را به دست آورد.
این تیم در فصل 80-81 لیگ برتر نیز با هدایت رضا وطنخواه و محمود یاوری نتوانست نتایج مطلوبی کسب کند و بار دیگر در قعر جدول قرار گرفت. در پایان این فصل، تراکتور به دسته پایین تر سقوط کرد و یکی از دوره های دشوار تاریخ باشگاه رقم خورد.
دوران دسته اول: ۱۳۸۱–۱۳۸۸ (دوران تلاش برای حضور مجدد)
تراکتور پس از سقوط از سطح اول فوتبال ایران، 7 فصل را در لیگ دسته اول سپری کرد و در این مدت نتوانست جواز حضور دوباره در لیگ برتر خلیج فارس را به دست آورد. این تیم طی این سال ها تنها یک بار به مرحله تعیین کننده صعود رسید، اما با شکست مقابل شیرین فراز کرمانشاه، فرصت بازگشت به لیگ برتر را از دست داد.
در این دوره مربیانی مانند ارنست میدندروپ، فرشاد پیوس و احد شیخ لاری هدایت تراکتور را بر عهده داشتند. با وجود تغییرات مختلف در کادر فنی، بازگشت به سطح اول فوتبال ایران چند سال به طول انجامید.
سرانجام تراکتورسازی در فصل 88-87 با مربی گری فراز کمالوند و حمایت مالی ناصر شفق توانست نتایج مناسبی کسب کند و پس از سال ها دوری، مجوز حضور در لیگ برتر را به دست آورد. این صعود برای هواداران تراکتور اهمیت زیادی داشت و آغاز دوره تازه ای برای باشگاه محسوب می شد.
پس از این صعود، تغییراتی نیز در ساختار مدیریتی باشگاه ایجاد شد. مالکیت باشگاه از ناصر شفق گرفته شد و تراکتور تحت مدیریت مصطفی آجرلو و مجموعه وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه داد.
۱۳۸۸ تاکنون (دوران استحکام)
تراکتور تا پایان فصل 1380-81 در سطح اول فوتبال ایران حضور داشت، اما پس از پایان آن فصل به دسته پایین تر سقوط کرد. این تیم چندین سال برای بازگشت به لیگ برتر تلاش کرد و سرانجام در سال 1388 موفق شد دوباره جواز حضور در بالاترین سطح فوتبال ایران را به دست آورد.
از سال 1388، تراکتور تحت مسئولیت سپاه عاشورا قرار داشت و به دلیل قرار گرفتن در گروه تیم های نظامی، امکان استفاده از بازیکنان سرباز را نیز داشت. پس از بازگشت به لیگ برتر، روند پیشرفت تیم به تدریج آغاز شد. تراکتور در فصل های 1388-89 و 1389-90 بیشتر در میانه جدول قرار داشت، اما در سال های بعد به یکی از مدعیان اصلی مسابقات تبدیل شد.
این تیم در فصل های 1390-91، 1391-92 و 1393-94 موفق شد 3 بار عنوان نایب قهرمانی لیگ برتر را به دست آورد. تراکتور همچنین در سال های 1393 و 1399 توانست جام حذفی فوتبال ایران را فتح کند و افتخارات خود در مسابقات داخلی را افزایش دهد.
پس از صعود دوباره به لیگ برتر، مربیان مختلفی هدایت تراکتور را بر عهده گرفتند. فراز کمالوند، امیر قلعه نوعی، تونی اولیویرا، مجید جلالی و رسول خطیبی از جمله مربیانی بودند که در این دوره روی نیمکت تیم حضور داشتند. امیر قلعه نوعی 2 دوره و تونی اولیویرا 3 دوره هدایت تراکتور را تجربه کردند.
فراز کمالوند به دلیل بازگرداندن تراکتور به لیگ برتر جایگاه مهمی در تاریخ باشگاه پیدا کرد. تونی اولیویرا نیز با قهرمانی در جام حذفی به یکی از مربیان موفق تراکتور تبدیل شد. امیر قلعه نوعی نیز با کسب نخستین سهمیه آسیایی باشگاه و همچنین صعود از مرحله گروهی لیگ قهرمانان آسیا، بخش دیگری از موفقیت های این دوره را رقم زد.
در میان بازیکنان باسابقه این سال ها، مهدی کیانی جایگاه ویژه ای داشت. او عضو تیمی بود که در سال 1388 به لیگ برتر صعود کرد و در مجموع 11 فصل برای تراکتور به میدان رفت. محمد ابراهیمی نیز با 7 فصل حضور در ترکیب تیم، یکی دیگر از بازیکنان باسابقه تراکتور در این دوره محسوب می شد.
تراکتور در سال 1399 بار دیگر در جام حذفی به موفقیت رسید و دومین قهرمانی خود در این رقابت ها را کسب کرد. این عنوان با هدایت ساکت الهامی به دست آمد و یکی دیگر از جام های مهم تاریخ باشگاه را به ویترین افتخارات تراکتور اضافه کرد.
افتخارات تاریخ باشگاه تراکتور
باشگاه تراکتور در طول سال های فعالیت خود توانسته افتخارات مهمی در فوتبال ایران به دست آورد. این تیم در فصل 1403-1404 برای نخستین بار قهرمان لیگ ایران شد و نام خود را در فهرست قهرمانان این رقابت ها ثبت کرد.
تراکتور همچنین در فصل های 1392-93 و 1398-99 موفق شد 2 بار جام حذفی ایران را فتح کند. این باشگاه در سال 1404 نیز با کسب عنوان قهرمانی سوپرجام ایران، افتخار دیگری به کارنامه خود اضافه کرد.
با توجه به این نتایج، تراکتور در جایگاه 7 تیم های پر افتخار تاریخ لیگ ایران قرار دارد و در جام حذفی فوتبال ایران نیز به عنوان 6 تیم پر افتخار این مسابقات شناخته می شود.
افتخارات رسمی تراکتور
| رقابت ها | قهرمانی | فصل های قهرمانی | نایب قهرمانی | فصل های نایب قهرمانی |
|---|---|---|---|---|
| لیگ های فوتبال ایران | 1 | 1403-04 | 3 | 1390-91، 1391-92، 1393-94 |
| جام حذفی ایران | 2 | 1392-93، 1398-99 | 3 | 1355، 1373، 1395-96 |
| سوپر جام ایران | 1 | 1404 | 1 | 1399 |
مالکیت باشگاه تراکتور
| ردیف | مالکیت باشگاه تراکتور | شروع | پایان |
|---|---|---|---|
| 1 | شرکت تراکتورسازی ایران | 1349 | 1379 |
| 2 | ناصر شفق | 1379 | 1387 |
| 3 | سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | 1388 | 1396 |
| 4 | محمدرضا زنوزی مطلق | 1396 | اکنون |
تغییر نام
از فروردین 1398، مدیران و مالک باشگاه تراکتور روند تغییر نام این مجموعه را آغاز کردند و برای انجام مراحل قانونی آن پیگیری های مختلفی صورت گرفت.
در نهایت، با موافقت اداره کل ورزش و جوانان آذربایجان شرقی و پس از دریافت تاییدیه های لازم، نام باشگاه در تاریخ 1 تیر 1398 از «تراکتورسازی تبریز» به «تراکتور آذربایجان» تغییر پیدا کرد.
این تغییر نام با هدف ایجاد هویت جدید برای باشگاه انجام شد و از آن زمان عنوان «تراکتور آذربایجان» به عنوان نام رسمی این مجموعه مورد استفاده قرار گرفت.
هواداران
تراکتور در سال های مختلف یکی از پر تماشاگرترین تیم های فوتبال ایران بوده و حضور گسترده هواداران این باشگاه در ورزشگاه ها، بخش مهمی از هویت آن را شکل داده است. این تیم در دوره های نهم، دهم، یازدهم، دوازدهم، چهاردهم، هجدهم و بیست و چهارم لیگ برتر، در میان تیم های دارای بیشترین تعداد تماشاگر قرار گرفت. تراکتور همچنین در لیگ قهرمانان آسیا 2016 نیز از نظر میزان استقبال هواداران، یکی از تیم های شاخص این رقابت ها بود.
محبوبیت تراکتور تنها به مسابقات داخلی محدود نمانده است. در سال 2020 و بر اساس یک نظرسنجی اینترنتی AFC، تراکتور در میان تیم های ایرانی بیشترین میزان رای کاربران را به دست آورد. در یکی دیگر از نظرسنجی های این مجموعه که میان باشگاه های آسیای جنوبی و مرکزی برگزار شد، تراکتور با کسب 59.43 درصد آرا در جایگاه نخست قرار گرفت.
AFC در ادامه نظرسنجی گسترده تری را با حضور برخی تیم های محبوب مناطق مختلف آسیا برگزار کرد. در این رای گیری، تراکتور با کسب 51.13 درصد از کل آرا و حدود 751 هزار رای از مجموع 1 میلیون و 470 هزار رای، بیشترین سهم را به دست آورد. البته اعتبار این نوع نظرسنجی های اینترنتی همواره مورد بحث بوده و برخی منتقدان معتقدند نتایج رای گیری آنلاین نمی تواند به تنهایی معیار دقیقی برای تعیین پر طرفدارترین باشگاه باشد.
بر اساس اظهارات مدیریت باشگاه، تراکتور در سال 1389 حدود 482 هزار هوادار رسمی ثبت شده داشته است. هواداران این تیم در گذشته بیشتر در تبریز و مناطق اطراف حضور داشتند، اما با گذشت زمان دامنه طرفداران تراکتور در مناطق مختلف آذربایجان و تعدادی از شهرهای ترک زبان ایران گسترش پیدا کرد.
حضور هواداران تراکتور تنها به ورزشگاه های تبریز محدود نیست و در بسیاری از دیدارهای خارج از خانه نیز جمعیت قابل توجهی از طرفداران این تیم دیده می شود. ورزشگاه های استان هایی مانند البرز، قم، گیلان، خراسان، مازندران، کرمان و تهران در سال های مختلف میزبان تعداد زیادی از هواداران تراکتور بوده اند. پس از بازگشت این تیم به لیگ برتر در سال 1388، حضور گسترده طرفداران تراکتور در ورزشگاه آزادی تهران و مسابقات مقابل استقلال و پرسپولیس نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
لقب «پرشورها» پس از آن میان هواداران تراکتور رواج پیدا کرد که طرفداران این تیم در برنامه نود به عنوان پر شورترین هواداران فوتبال ایران معرفی شدند. این لقب به مرور در رسانه ها، محافل ورزشی و میان طرفداران فوتبال شناخته شد و امروزه بخش مهمی از هویت هواداری تراکتور به شمار می رود.
نوع تشویق هواداران تراکتور نیز همواره مورد توجه بوده است. برخی سبک حمایت و تشویق آن ها را با هواداران فوتبال در شرق آسیا مقایسه کرده اند، در حالی که فضای ایجاد شده توسط طرفداران تراکتور در ورزشگاه شباهت هایی به فرهنگ هواداری فوتبال ترکیه نیز دارد. حضور گسترده تماشاگران، استفاده از شعارهای هماهنگ و حمایت مستمر از تیم از ویژگی های شناخته شده هواداران این باشگاه است.
در سال 2019 نیز هواداران تراکتور از نظر میزان حمایت در مسابقات خانگی در یک رتبه بندی منتشر شده، جایگاه 5 را به دست آوردند. در این فهرست تنها هواداران تیم هایی مانند بروسیا دورتموند، بارسلونا، بایرن مونیخ و منچستر یونایتد بالاتر قرار داشتند و تراکتور بالاتر از باشگاه هایی مانند آرسنال و رئال مادرید قرار گرفت.
تونی اولیویرا، سرمربی پرتغالی سابق تراکتور که سابقه حضور در باشگاه بنفیکا را نیز در کارنامه داشت، بارها از فضای ورزشگاه و حمایت گسترده هواداران تراکتور تمجید کرده بود. حضور پر تعداد طرفداران در مسابقات خانگی و حمایت مداوم آن ها باعث شده است هواداران تراکتور به یکی از شناخته شده ترین بخش های هویت این باشگاه تبدیل شوند.
تونی اولیویرا درباره حمایت هواداران تراکتور گفته بود که در 34 سال فعالیت خود به عنوان بازیکن و مربی در تیم های مختلف، کمتر با چنین استقبال گسترده ای روبرو شده است. به گفته او، هواداران تبریزی در مسابقات و حتی تمرین های تیم با شور و هیجان زیادی در ورزشگاه حاضر می شدند و فضایی شبیه جشن برای تراکتور ایجاد می کردند. اولیویرا همچنین تاکید کرده بود که حتی در دوران حضور خود در بنفیکا نیز چنین میزان اشتیاق و حمایت از سوی هواداران را تجربه نکرده است.
لوئیس میا، سرمربی اسپانیایی الجزیره امارات که سابقه بازی برای رئال مادرید و بارسلونا را نیز داشت، پس از دیدار مقابل تراکتور در لیگ قهرمانان آسیا 2013 از فضای ورزشگاه و حمایت تماشاگران شگفت زده شد. او هواداران تراکتور را یار دوازدهم تیم توصیف کرد و معتقد بود میزان هیجان، صدا و حمایت آن ها حتی با بسیاری از ورزشگاه های فوتبال اسپانیا قابل مقایسه نیست.
اظهارات این مربیان خارجی نشان می دهد حضور گسترده و حمایت پر شور تماشاگران، یکی از ویژگی های شاخص تراکتور در مسابقات داخلی و آسیایی بوده و نقش مهمی در ایجاد فضای خاص بازی های این تیم داشته است.
تراکتور و مسائل قومیتی
تراکتور برای بسیاری از هواداران خود تنها یک باشگاه ورزشی نیست و در سال های اخیر به بخشی از هویت اجتماعی و فرهنگی هوادارانش تبدیل شده است. برخی طرفداران این تیم، حضور در مسابقات تراکتور را فرصتی برای نشان دادن تعلق فرهنگی و منطقه ای خود می دانند و به همین دلیل، ارتباط میان باشگاه و هواداران فراتر از نتایج فوتبال شکل گرفته است. حتی بعضی از هواداران، این رابطه را با پیوند میان باشگاه بارسلونا و منطقه کاتالونیا مقایسه کرده اند.
در برخی مسابقات تراکتور، شعارها و مواضع مرتبط با مسائل قومی و هویتی نیز دیده شده و همین موضوع باعث شده دیدگاه های مختلفی درباره فضای هواداری این باشگاه مطرح شود. برخی تحلیل ها، بخشی از این رفتارها را مرتبط با جریان های قوم گرا و پان ترک می دانند، در حالی که گروهی دیگر درباره منشا و اهداف چنین جریان هایی برداشت های متفاوتی دارند.
همچنین درباره ارتباط احتمالی برخی فعالیت های سیاسی و قوم گرایانه با نهادهای حکومتی یا امنیتی ادعاهایی مطرح شده است، اما این دیدگاه ها مورد توافق عمومی نیستند و نمی توان آن ها را بدون شواهد مستقل به عنوان واقعیت قطعی در نظر گرفت. به همین دلیل، بهتر است جنبه های اجتماعی و سیاسی مرتبط با هواداران تراکتور با در نظر گرفتن دیدگاه های مختلف بررسی شود.
در برخی مقاطع، بخشی از هواداران تراکتور در جریان مسابقات شعارهای قوم گرایانه سر داده یا از پارچه نوشته هایی با مضامین سیاسی و هویتی استفاده کرده اند. در بعضی موارد نیز حمایت از ترکیه و جمهوری آذربایجان در میان این شعارها دیده شده است. همچنین گزارش هایی درباره استفاده گروهی از تماشاگران از عبارت «خلیج عربی» منتشر شده که با واکنش منفی محافل ورزشی، سیاسی و حتی بخشی از مردم آذربایجان همراه بوده است. این اتفاقات در مقاطعی حساسیت نهادهای حکومتی و امنیتی را نیز به دنبال داشته و گزارش هایی از بازداشت برخی افراد، درگیری در ورزشگاه و جمع آوری تعدادی از پارچه نوشته ها و پوسترها منتشر شده است.
یکی دیگر از حاشیه های مرتبط با مسائل قومی و سیاسی، در جریان نقل و انتقالات لیگ شانزدهم شکل گرفت. مصطفی آجرلو، مدیرعامل وقت تراکتور، ابتدا از عقد قرارداد 2 ساله با وارازداد هارویان، مدافع تیم ملی ارمنستان، خبر داد. با این حال تنها حدود 12 ساعت بعد اعلام شد که باشگاه از جذب این بازیکن منصرف شده است.
آجرلو در توضیح این تصمیم، به اعتراض برخی هواداران و حساسیت های مرتبط با مناقشه قره باغ اشاره کرد. این اتفاق بازتاب زیادی در رسانه ها داشت و برخی منتقدان آن را نمونه ای از تاثیر مسائل سیاسی و قومی بر تصمیمات ورزشی دانستند. همچنین بحث هایی درباره احتمال وجود نگاه های تبعیض آمیز یا نژاد پرستانه در چنین تصمیمی مطرح شد.
در تاریخ 10 اسفند 1397 نیز مسابقه تراکتور و سپاهان در ورزشگاه یادگار امام تبریز با حاشیه های سیاسی همراه شد. در جریان این دیدار، تعدادی از هواداران در واکنش به حواشی مربوط به سفر نخست وزیر ارمنستان به تهران، پرچم ارمنستان را در ورزشگاه به آتش کشیدند و شعارهایی مرتبط با قره باغ سر دادند. این اتفاق نیز بار دیگر نشان داد که در برخی مسابقات تراکتور، موضوعات سیاسی و منطقه ای می توانند در کنار فضای ورزشی حضور پررنگی پیدا کنند.
بازی تراکتور و استقلال
دیدار تراکتور و استقلال تهران در لیگ 19 با حضور حدود 100 هزار تماشاگر، از سوی ترانسفرمارکت به عنوان یکی از پر تماشاگرترین مسابقات آن هفته در فوتبال جهان معرفی شد. این بازی علاوه بر استقبال گسترده هواداران، حاشیه های مختلفی نیز به همراه داشت و برخی اتفاقات خارج از فضای ورزشی توجه رسانه ها را به خود جلب کرد.
در جریان مراسم آغاز مسابقه، تعدادی از هواداران تراکتور با انجام سلام نظامی و سر دادن شعارهایی، موضع حمایتی خود را نسبت به عملیات نظامی ترکیه در شمال سوریه نشان دادند. این گروه از هواداران، اقدامات ترکیه را در چارچوب مقابله با PKK ارزیابی می کردند. این رفتارها بازتاب گسترده ای در رسانه ها داشت و برخی رسانه های ترکیه نیز به آن پرداختند.
پس از این مسابقه، معاون امنیتی وزیر کشور در تاریخ 11 آبان 1398 اعلام کرد که 7 نفر از تماشاگران دیدار تراکتور و استقلال بازداشت شده اند. دلیل اعلام شده برای این بازداشت ها، انجام رفتارهایی خارج از چارچوب مسائل ورزشی بود. برخی پارچه نوشته ها و شعارهای مطرح شده در ورزشگاه نیز در شکل گیری حاشیه های این مسابقه نقش داشتند.
کمیته اخلاق فدراسیون فوتبال پس از اتفاقات این دیدار با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که با شعارها و رفتارهای غیر ورزشی دارای محتوای سیاسی، قومی یا نژادی برخورد خواهد شد. پس از افزایش حاشیه های مشابه در برخی ورزشگاه ها، مسئولان وزارت ورزش نیز بر ضرورت توجه بیشتر به مسائل فرهنگی و اخلاقی در محیط های ورزشی تاکید کردند.
در همین راستا، مسعود سلطانی فر، وزیر وقت ورزش و جوانان، خواستار تشکیل کارگروهی برای بررسی و مدیریت مسائل فرهنگی در ورزشگاه ها شد. قرار بود نمایندگانی از نهادهایی مانند وزارت اطلاعات، وزارت ارشاد، صدا و سیما، فدراسیون فوتبال، کمیسیون فرهنگی مجلس، نیروی انتظامی، معاونت فرهنگی سپاه و باشگاه های ورزشی در این کارگروه حضور داشته باشند.
حاشیه های این مسابقه واکنش رسانه های مختلف را نیز در پی داشت. برخی رسانه ها از نحوه برخورد مسئولان فوتبال با شعارها و اتفاقات غیر ورزشی انتقاد کردند و خواستار مدیریت جدی تر فضای ورزشگاه ها شدند.
یکی از رسانه ها در واکنش به حاشیه های ایجاد شده در ورزشگاه، نسبت به نمایش پرچم برخی کشورها و طرح شعارهای سیاسی انتقاد کرد. در این دیدگاه مطرح شده بود که استفاده از پرچم ژاپن می تواند به حضور بازیکنی با ملیت ژاپنی مرتبط باشد، اما نمایش پرچم جمهوری آذربایجان و ترکیه و سر دادن شعارهای مرتبط با این کشورها، از نگاه نویسندگان آن رسانه نیازمند توضیح بیشتری است.
این رسانه همچنین مدعی شده بود که برخی از این رفتارها ممکن است دارای زمینه های سیاسی یا تجزیه طلبانه باشند. با این حال، چنین برداشت هایی در حد دیدگاه و تحلیل رسانه ای مطرح شده اند و نمی توان آن ها را بدون بررسی مستقل، به همه هواداران تراکتور نسبت داد.
تراکتور و دریاچه ارومیه
هواداران تراکتور در برخی مسابقات با سر دادن شعارهایی درباره وضعیت دریاچه ارومیه، نسبت به خشک شدن این دریاچه و شرایط زیست محیطی آن واکنش نشان داده اند. تعدادی از هواداران این تیم نیز با پرچم های تراکتور در ساحل دریاچه ارومیه حضور پیدا کرده اند تا توجه بیشتری را به موضوع احیای این دریاچه جلب کنند.
باشگاه تراکتور نیز در ادامه به پویش «به امید احیای دریاچه ارومیه» پیوست و حمایت خود را از این حرکت اعلام کرد. این تیم در لیگ شانزدهم نیز با شعارها و پیام هایی در حمایت از احیای دریاچه ارومیه وارد مسابقات شد و تلاش کرد از ظرفیت فوتبال برای جلب توجه عمومی به این موضوع استفاده کند.
سرود رسمی
در بسیاری از باشگاه های فوتبال، سرود رسمی بخشی از هویت و فرهنگ هواداری تیم به شمار می رود. تراکتور نیز در سال 1391 و هم زمان با حضور در لیگ قهرمانان آسیا، سرود جدید خود را با نام «تیراختور ایفتیخاریمیز» معرفی کرد.
پس از رونمایی این اثر، «تیراختور ایفتیخاریمیز» به عنوان سرود رسمی تراکتور شناخته شد و به مرور جایگاه ویژه ای میان هواداران این تیم پیدا کرد. این سرود در سال های بعد به یکی از نمادهای هواداری تراکتور تبدیل شد و در مناسبت ها و مسابقات مختلف مورد استفاده قرار گرفت.
ظفر مارشین چالان بیزیک
قهرمانلیق بیزیمکی دیر
آذربایجان دیاریمیز
ادب، شرف شوعاریمیز
بیرلیک گۆجون اینانمیشیق
چوخ مئیدانلار دوْلانمیشیق
آذربایجان دیاریمیز
ادب، شرف شوعاریمیز
دونیا بوْیو قالان بیزیک
ایرانا باش اوْلان بیزیک
تیراختور ایفتیخاریمیز
تیراختور ایفتیخاریمیز (2)
داغلار کیمی دایانمیشیق
ایفتیخارلار قازانمیشیق
تیراختور ایفتیخاریمیز
تیراختور ایفتیخاریمیز (2)
شعارها
تراکتور در میان بسیاری از هواداران خود با تلفظ های «تراختور» و «تیراختور» نیز شناخته می شود. این نام ها در شعارها و فضای هواداری تیم کاربرد زیادی دارند و بخشی از فرهنگ طرفداری تراکتور به شمار می روند.
- «داغ لارؽ سؤکَر تیراختور» به معنای «تراکتور کوه ها را می شکافد» است. این عبارت یکی از شعارهای محبوب هواداران تراکتور در دهه 70 بود.
- «یاشاسؽن آذربایجان» به معنای «زنده باد آذربایجان» است و از شعارهایی به شمار می رود که در میان بخشی از هواداران شنیده می شود.
- «آذربایجان دیارؽمؽز، تیراختور ایفتیخارؽمؽز» به معنای «آذربایجان سرزمین ماست و تراکتور افتخار ماست» بوده و از شعارهای شناخته شده طرفداران این تیم محسوب می شود.
- «یئل یاتار تۇفان یاتار، یاتماز تیراختور بایراغؽ» مفهومی نزدیک به «باد آرام می شود و طوفان فروکش می کند، اما پرچم تراکتور همچنان پابرجا می ماند» دارد.
- «عئیبی یوخ، عئیبی یوخ» به معنای «اشکالی ندارد» یا «طوری نیست» است. هواداران تراکتور گاهی پس از دریافت گل، با سر دادن این شعار تلاش می کنند روحیه تیم را حفظ کنند.
- «تۆرک دیلینده مدرسه، اوْلمالؽدؽ هر کسه» به موضوع آموزش زبان ترکی اشاره دارد. این شعار در برخی مسابقات و گاهی در دقیقه 15 بازی از سوی گروهی از هواداران، با اشاره به اصل 15 قانون اساسی، سر داده شده است.
هواداران تراکتور در تقابل با تیمهای دیگر
باشگاه تراکتور و مدیران آن همواره بر فرهنگ هواداری گسترده و پر شور این تیم تاکید داشته اند. با این حال، در سال های مختلف برخی رفتارهای هواداری این تیم نیز با انتقاد رسانه ها و کارشناسان فوتبال روبرو شده است. در تعدادی از مسابقات، گزارش هایی درباره سر دادن شعارهای توهین آمیز علیه بازیکنان، مربیان و چهره های وابسته به تیم های رقیب منتشر شده است.
در میان چهره هایی که نام آن ها در ارتباط با این حاشیه ها مطرح شده، می توان به علی دایی، کریم باقری، منصور پورحیدری، هادی نوروزی، سیروس قایقران، میرزا کوچک خان، علی کریمی، علیرضا بیرانوند، امید عالیشاه، افشین پیروانی، یحیی گل محمدی، محمود خوردبین، وریا غفوری، خسرو حیدری، آرش برهانی، سیاوش اکبرپور، حنیف عمران زاده و سید مهدی رحمتی اشاره کرد.
همچنین نام افرادی مانند لوسیانو پریرا، امیر قلعه نویی، محمد ابراهیمی، محسن مسلمان، مجتبی جباری، پرویز مظلومی و محسن فروزان نیز در برخی گزارش های مربوط به حاشیه های هواداری تراکتور دیده شده است. البته چنین رفتارهایی را نمی توان به تمام هواداران این باشگاه نسبت داد، زیرا تراکتور جامعه هواداری بسیار بزرگی دارد و رفتار گروهی از تماشاگران لزوما بیانگر دیدگاه همه طرفداران این تیم نیست.
رقابت تراکتور و استقلال تهران
رقابت تراکتور و استقلال یکی از دیدارهای حساس فوتبال ایران به شمار می رود. در سال های اخیر، رقابت این 2 تیم برای قهرمانی و کسب سهمیه مسابقات آسیایی باعث شده حساسیت این بازی بیشتر شود. دیدارهای تراکتور و استقلال معمولا در ورزشگاه یادگار امام تبریز و ورزشگاه آزادی تهران برگزار می شود و در بسیاری از مسابقات، تماشاگران زیادی برای دیدن این رقابت در ورزشگاه حضور داشته اند. هواداران تراکتور نیز در برخی بازی های برگزار شده در تهران حضور پر تعدادی در ورزشگاه آزادی داشته اند.
در 3 فصل متوالی لیگ 13، 14 و 15، دیدار تراکتور مقابل استقلال تاثیر مستقیمی بر شرایط آبی پوشان در جدول و رقابت برای قهرمانی یا سهمیه آسیایی داشت. در هفته پایانی لیگ 13، استقلال برای قهرمانی به پیروزی مقابل تراکتور و توقف فولاد نیاز داشت و حتی با یک تساوی نیز می توانست سهمیه آسیایی کسب کند. با این حال، گل های میلاد فخرالدینی، محمد نصرتی و کریم انصاری فرد باعث شد تراکتور استقلال را شکست دهد و شانس قهرمانی و کسب سهمیه این تیم از بین برود.
در لیگ 14 نیز تراکتور در ورزشگاه آزادی نمایش درخشانی مقابل استقلال داشت و با زدن 4 گل، شرایط این تیم برای کسب سهمیه آسیایی را دشوار کرد. این نتیجه همچنین با پایان دوره حضور امیر قلعه نویی روی نیمکت استقلال همراه شد. در لیگ 15 نیز تراکتور در هفته ما قبل آخر مسابقات با نتیجه 3-2 استقلال را در ورزشگاه آزادی شکست داد و امیدهای این تیم برای قهرمانی را تا حد زیادی از بین برد.
یکی از بهترین نتایج تراکتور مقابل استقلال در هفته 29 لیگ 14 رقم خورد. تراکتور در این مسابقه با نتیجه 4-1 استقلال را در ورزشگاه آزادی شکست داد و سامان نریمان جهان با ثبت هت تریک، نقش مهمی در این پیروزی داشت.
در سوی مقابل، تراکتور نتایج سنگینی نیز برابر استقلال تجربه کرده است. شکست 7-1 در لیگ برتر، 2 شکست 5-1 در لیگ آزادگان فصل های 75-76 و 79-80 و همچنین شکست 4-0 در نخستین دوره لیگ برتر از جمله سنگین ترین نتایج این تیم در برابر استقلال محسوب می شوند.
نخستین دیدار رسمی 2 تیم در تاریخ 24 فروردین 1354 در تبریز برگزار شد. تراکتور در آن مسابقه با گل حسین نور محمدزاده موفق شد استقلال را شکست دهد. نخستین پیروزی استقلال مقابل تراکتور نیز در دیدار برگشت همان سال رقم خورد و آبی پوشان با گل های هادی نراقی و غلامحسین مظلومی به برتری رسیدند.
یکی از سنگین ترین شکست های تاریخ تراکتور در لیگ برتر نیز مقابل استقلال ثبت شده است. در هفته پایانی لیگ 22، تراکتور در ورزشگاه آزادی با نتیجه 7-1 مقابل استقلال شکست خورد؛ نتیجه ای که به عنوان یکی از پر گل ترین دیدارهای تاریخ رقابت این 2 تیم شناخته می شود.
رقابت پرسپولیس و تراکتور
رقابت تراکتور و پرسپولیس سال هاست به عنوان یکی از دیدارهای حساس و پر تماشاگر فوتبال ایران شناخته می شود. در دوران جام تخت جمشید و همچنین در دهه های 60 و 70، پرسپولیس معمولا نتایج بهتری مقابل تراکتور به دست می آورد، اما با قدرتمند تر شدن تراکتور در سال های بعد، شرایط این رقابت تغییر کرد و بازی های 2 تیم حساس تر شد.
یکی از مهم ترین پیروزی های تراکتور مقابل پرسپولیس در هفته 18 لیگ دهم رقم خورد. تراکتور در این مسابقه با گل کرار جاسم توانست پس از 17 سال پرسپولیس را شکست دهد و یک نتیجه مهم را در تاریخ رقابت های 2 تیم ثبت کند.
این مسابقه حاشیه های زیادی نیز داشت. خداداد افشاریان، داور آن دیدار، بعدها از این بازی به عنوان یکی از سخت ترین مسابقات دوران داوری خود یاد کرد. کرار جاسم که از بازیکنان تاثیرگذار تراکتور در آن فصل بود، در جریان بازی پس از برخورد با محسن خانبان، کمک داور مسابقه، از زمین اخراج شد. همین اتفاقات باعث شد این دیدار علاوه بر نتیجه، از نظر حاشیه های مسابقه نیز در ذهن هواداران باقی بماند.
